dnd, d&d dungeons and dragons
 
Literatura minionych epok
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Epoki literackie ˇ Archiwum cytatów ˇ Forum ˇ Linki ˇ Szukaj ˇ Redakcja ˇ ˇ
 
isa, dnd.rpg.info.pl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Epoki literackie

Starożytność
Średniowiecze
Renesans
Barok
Oświecenie
Romantyzm
Pozytywizm
Młoda Polska/ Modernizm
XX-lecie Międzywojenne
Współczesność
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Śladami literatów

Kazimierz Dolny
Lublin
Nałęczów
Romanów
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Dwudziestolecie międzywojenne – charakterystyka epoki

Bernadeta Padykuła

Dwudziestolecie międzywojenne – charakterystyka epoki

  • Za daty graniczne epoki przyjmuje się 11.11.1918 oraz 1.09.1939 roku.

  • Historycy literatury dzielą omawianą epokę na dwie dekady: lata dwudzieste, w których dominowała poezja oraz lata trzydzieste, w których przeważał żywioł narracyjny.

  • U genezy przełomu znajdowały się: radosna świadomość nowej sytuacji politycznej, poczucie wyzwolenia od patriotyczno-obywatelskich obowiązków, inspiracji zewnętrznej (ekspresjonizm niemiecki, futuryzm włoski, rosyjski, francuski, dadaizm, itp.).

  • W ówczesnej poezji zarysowała się skłonność do internacjonalizmu – poeci różnych narodowości mieszali się ze sobą, tworzyli różne grupy.

  • Wspólne przeżycia pokoleniowe: zakończenie wojny i odzyskanie niepodległości.

  • W literaturze pierwszych lat powojennych dominował witalizm i optymizm, natomiast pod koniec lat trzydziestych katastrofizm związany z bieżącymi wydarzeniami politycznymi.

  • Grupy poetyckie:

    a) Skamander - (grupa sytuacyjna, tzn. bez programu) – „Wielka Piątka”: Słonimski, Wierzyński, Iwaszkiewicz, Lechoń, Tuwim. Oprócz nich tworzyli m.in., Stanisław Baliński, Jerzy Liebert, Kazimiera Iłłakowiczówna, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Władysław Broniewski. Ich liryka była opozycyjna wobec Młodej Polski, formułowała wzorzec poety-uczestnika zamiast poety-wieszcza, zerwała z dydaktyzmem i martyrologią, a także stworzyła nowego bohatera czyli zwykłego człowieka. Dominowały nastroje optymistyczne, radosne.

    b) Ekspresjoniści skupieni wokół grupy „Zdrój” –sprzeciwiali się realizmowi i zwracali uwagę na metafizykę, uważali, ze dusza przemawia obrazami, kieruje się do zmysłów, a nie do logiki. Przedstawiciele: Witold Hulewicz, Jan Stur, Stanisław Kubicki.

    c) Futuryści – charakteryzowała ich chęć rewolucyjnej przemiany literatury, sztuki i życia społecznego. Twórcy: Bruno Jasieński, Anatol Stern, Aleksander Wat, Tytus Czyżewski.

    d) Awangarda krakowska – należeli do niej Tadeusz Peiper, Julian Przyboś, Jan Brzękowski, Jalu Kurek. Założenia: skupianie się na teraźniejszości, pasjonującym tematem staje się życie wielkich miast, sprzeciw wobec wzorów romantycznych i młodopolskich, używanie elipsy, brak obnażania się z uczuć, stosowanie licznych metafor. Walka z wieszczeniem, rozbijanie schematów myślowych.

    e) Kwadryga – grupa tworzyła poezję katastroficzną, sięgała po mroczne, apokaliptyczne wizje, pojawiał się pesymizm i zwątpienie. Przedstawiciele: Stanisław Ciesielczuk, Stefan Flukowski, Nina Rydzewska, Władysław Sebyła, Lucjan Szenwald.

    f) Żagary – druga grupa tworząca poezję katastroficzną. Należeli do niej: Teodor Bubnicki, Jerzy Zagórski, Czesław Miłosz, Aleksander Rymkiewicz.

    g) Jednym z najwybitniejszych poetów dwudziestolecia i jednocześnie prekursorem katastrofizmu był Józef Czechowicz.

    h) Innymi znanymi poetami tego okresu byli: Konstanty Ildefons Gałczyński, Mieczysław Jastrun, Władysław Broniewski, Władysław Broniewski, Marian Czuchnowski.


    Proza dwudziestolecia międzywojennego:

    Prozę tego okresu charakteryzuje wielotematyczność oraz rozmaitość odmian gatunkowych. Na plan pierwszy wysuwa się jednostka, jej psychologizm i uwikłanie w determinizmy biologiczne i społeczne. Można tu wyróżnić:

    a) prozę odnoszącą się do wojny i niepodległości – Juliusz Kaden Bandrowski Gereał Barcz, Józef Wittlin Sól ziemi, Stefan Żeromski Przedwiośnie, Stanisław Rembek Nagan, W polu, Zofia Kossak-Szczucka Pożoga.

    b) proza realistyczna – Maria Dąbrowska Noce i dnie, Ludzie stamtąd, Pola Gojawiczyńska Dziewczęta z Nowolipek, Rajska Jabłoń, Ewa Szelburg Zarembina Wędrówka Joanny, Ludzie z wosku, Zbigniew Uniłowski Wspólny pokój, Jerzy Andrzejewski Ład serca.

    c) proza psychologiczna – Zofia Nałkowska Niedobra miłość, Granica, Jarosław Iwaszkiewicz Panny z Wilka, Maria Kuncewiczowa Cudzoziemka, Helena Boguszewska Całe życie Sabiny, Michał Choromański Zazdrość i medycyna.

    d) proza historyczna – Zofia Kossak-Szczucka Krzyżowcy, Teodor Parnicki Decjusz ostatni Rzymianin, Jan Parandowski Dysk olimpijski.

    e) proza popularna - Tadeusz Dołega-Mostowicz Kariera Nikodema Dyzmy, Znachor, Profesor Wilczur, Sergiusz Piasecki Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, Helena Mniszkówna Sfinks, Adam Marczyński Szpieg w masce, Niewolnice z Long Island, Irena Zarzycka Dzikuska (która konkurowała z Trędowatą Heleny Mniszkówny).

    f) proza awangardowa – Bruno Jasieński Palę Paryż, S.I. Witkiewicz 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta, Pożegnanie jesieni, Nienasycenie, Bruno Schulz Sklepy cynamonowe, Sanatorium pod Klepsydrą, Witold Gombrowicz Ferdydurke.

    Również w dramaturgii dwudziestolecia międzywojennego można wyróżnić kilka odmian:

    a) dramat awangardowy – Witkacy Szewcy, Matka, Wariat i zakonnica, W małym dworku, Witold Gombrowicz Iwona, księżniczka Burgunda.

    b) dramat współczesny – Włodzimierz Perzyński Uśmiechy losu, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Szofer Archibald, Stefan Żeromski Uciekła mi przepióreczka, Jerzy Szaniawski Żeglarz, Ptak, Adwokat i róże.

    c) dramat historyczny – Stefan Żeromski Turoń, Samuel Zborowski, Stanisława Przybyszewska Sprawa Dantona, Maria Dąbrowska Geniusz sierocy.

    Główne kierunki filozoficzne: freudyzm (życie psychiczne człowieka rozgrywa się zarówno w sferze świadomej jak i nieświadomej; człowiek jest istotą kierowaną przez popędy, z których najsilniejszy jest popęd seksualny, a nerwice są wynikiem tłumienia tych popędów; kultura i cywilizacja stworzyły kompensacje czyli środki zastępcze, majace łagodzić napięcie między ego a id), psychologia behawiorystyczna (przedmiotem badań powinno stać się zachowanie człowieka), katastrofizm (Oswald Spengler głosił, że cywilizacja musi upaść, ponieważ jest podobna do organizmu – przeżywa rozkwit, kryzys i kres), bergsonizm (filozofia życia, afirmacja wolności, poznanie świata odbywa się za pomocą intuicji, a nie rozumu), filozofia Benedetto Croce’ego (postuluje połączenie intuicji i estetyki, najważniejsze to wyrażenie siebie w sposób estetycznie wartościowy) egzystencjalizm (człowiek pojawia się na świecie bez żadnego powodu, dlatego musi on wziąć odpowiedzialność za swoje życie; dominuje kruchość i niepewność istnienia; lęk przed życiem i śmiercią; jednostka ma nieograniczoną wolność).
    Główne kierunki w sztuce: ekspresjonizm, futuryzm, dadaizm, surrealizm, kubizm.

    Bibliografia:
    A. Zawada, Dwudziestolecie literackie, Wrocław 1995.
    J. Kwiatkowski, Dwudziestolecie międzywojenne, Warszawa 2002.
    L. Eustachiewicz, Dwudziestolecie 1919-1939, Warszawa 1982.
    Literatura polska, pod red. M. Szulca, Kraków 2006.
    Opracowania lektur, oprac. E. Zarych i M. Tomczyk, Kraków 2008.

 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Pisarze i poeci polscy

Krzysztof Kamil Baczyński
Gustaw Ehrenberg
Ignacy Krasicki
Józef Ignacy Kraszewski Zygmunt Krasiński
Walery Łoziński
Adam Mickiewicz
Cyprian Kamil Norwid
Antoni Edward Odyniec Bruno Schulz
Lucjan Siemieński
Juliusz Słowacki
Mieczysław Romanowski Kornel Ujejski
Bogdan Zaleski
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Pisarze i poeci zagraniczni

Antoni Czechow
Luigi Pirandello
Walter Scott
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl


Copyright © 2006

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie