dnd, d&d dungeons and dragons
 
Literatura minionych epok
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Epoki literackie ˇ Archiwum cytatów ˇ Forum ˇ Linki ˇ Szukaj ˇ Redakcja ˇ ˇ
 
isa, dnd.rpg.info.pl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Epoki literackie

Starożytność
Średniowiecze
Renesans
Barok
Oświecenie
Romantyzm
Pozytywizm
Młoda Polska/ Modernizm
XX-lecie Międzywojenne
Współczesność
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Śladami literatów

Kazimierz Dolny
Lublin
Nałęczów
Romanów
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Obraz Kazimierza Dolnego w twórczości Marii Kuncewiczowej

BP

Obraz Kazimierza Dolnego w twórczości Marii Kuncewiczowej

Kazimierz Dolny to urocze miasteczko położone niedaleko Lublina, do którego w okresie wakacji przyjeżdżają turyści, spragnieni spokoju i relaksu w pięknym, zacisznym miejscu. Atrakcyjność Kazimierza Dolnego wynika z jego malowniczego usytuowania nad Wisłą wśród licznych wąwozów porośniętych bogatą, różnorodną roślinnością. Do najciekawszych zabytków należą: ruiny zamku z XIV-XVI wieku, rynek, kościół farny, wieża obronna oraz Dom Jerzego i Marii Kuncewiczów, gdzie znajduje się muzeum zwane „Kuncewiczówką”.

To właśnie ta pisarka w zbiorze dwudziestu opowiadań zatytułowanych Dwa księżyce, które ukazały się w 1933 roku, zaprezentowała obraz miasteczka na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych ubiegłego stulecia. Kazimierz Dolny pojawił się w życiu Marii Kuncewiczowej za sprawą jej męża, Jerzego, którego fascynowała Lubelszczyzna. Pisarka udała się na pierwsze wakacje do miasteczka w 1927 roku i jak sama przyznawała była tym miejscem jednocześnie zauroczona i zszokowana, ponieważ obok pięknych, renesansowych zabytków, znajdowały się rozpadające budynki:

Owszem uderzała mnie malowniczość typów ludzkich. Chłopi, Żydzi, jeszcze w tych strojach takich, jakie nosili przed wojną. Zwierząt w bród, cielęta i świnie na Rynku, na stokach wzgórz kozy, dużo koni, pełno gęsi, kur, w powietrzu jaskółki, nad rzeką rybitwy. Tak, było to w ramie fascynującej pejzaż niesłychanie gęsto zaludniony. Kamienice niektóre jak gdyby żywcem gdzieś z Włoch, obok nich na wpół rozwalone budki à la Chagall, chłopskie chaty, domki rybaków…Obraz składał się na wrażenie pełnej egzotyki [1].

Kuncewiczową zachwycała również topografia miasteczka, ponieważ wychodząc z rynku, można było znaleźć się w labiryncie dróżek, zaułków, podwórek. Spacerując po wąwozach i wdychając aromatyczne, leśne powietrze zapominało się o fetorze, który wydzielały ścieki [2]. Do znacznej popularności Kazimierza Dolnego na początku XX wieku przyczynili się dwaj profesorowie Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie – Władysław Skoczylas i Tadeusz Pruszkowski, którzy przywozili tu na letnie plenery swoich uczniów. Wkrótce pisarka tak bardzo zachwyciła się miasteczkiem nad Wisłą, iż w 1934 roku rozpoczęła się budowa rodzinnego domu, zakończona w 1936 roku.

Dwa księżyce są zbiorem opowiadań, przedstawiających sezonową koegzystencję beztroskiej i barwnej cyganerii artystycznej, która przyjeżdża do Kazimierza na letni plener za światem ubogiego społeczeństwa polsko-żydowskiego. W tytułowym i jednocześnie pierwszym opowiadaniu autorka porusza znany jeszcze w połowie XIX wieku motyw „dwóch światów”. Na tej samej płaszczyźnie i w tym samym czasie ukazane zostało szare, smutne i pracowite życie mieszkańców oraz ekstrawaganckie wypady, romantyczne spacery i aranżowane sceny artystów. W literaturze wcześniejszych epok motyw ten miał zwrócić uwagę na społeczną niesprawiedliwość i nawoływać do podjęcia odpowiednich działań. W utworze Kuncewiczowej odrębność tych dwóch światów dostrzega tylko cyganeria, ale nie wykazuje ani współczucia, ani podziwu dla zaradności mieszkańców. Dla przyjezdnych kazimierzanie są mniej wrażliwi, ponieważ nie posiadają wykształcenia [3]. Ten pogląd jest szczególnie widoczny w rozmowie Meny i Jerzego, w trakcie której kobieta stwierdza, że: „Może w ogóle są dwa księżyce…Jeden dla tamtych, a drugi – tylko dla nas” [4] . Symbolem tej dwoistości stał się księżyc, którego czerwony kolor oznacza trudy mieszkańców miasteczka. Zapadający zmierzch, pozwala im odpocząć od trosk dnia codziennego. Kiedy wraz z upływem czasu zmienia kolor na biały, staje się to sygnałem dla artystów, którzy rozpoczynają swoje nocne życie i wyprawy po okolicy. Dla nich jest to okres szukania przygód i emocji, które odmieniłoby ich życie.

W pierwszym opowiadaniu zaprezentowane zostały sylwetki wszystkich postaci, występujących w całym cyklu. Mieszkańcy miasteczka uchwyceni zostali w trakcie wykonywania codziennych czynności. Pojawia się kupiec Mistig, który na kilka chwil przed zamknięciem swojego sklepu marzy o przybyciu niewyobrażalnie bogatego, tajemniczego klienta, wykupującego najdroższe towary. Idący w kierunku domu Moszek Ruchlinger, z obawą nasłuchuje wrzasków Sury, która bije niesforną Rachelę. Pijany Ludwiś wraca z gospody „Pod Dębem”, a Pytkowski z niecierpliwością biegnie do swojej ukochanej żony Anieli, pomimo zazdrości sąsiadów. U krawcowej Walentyny dziewczęta przestały używać maszyn do szycia i śpiewać piosenkę „Oczy czarne”. Jej sąsiadka Malwina podlewała warzywa, a w oddali słychać było kłótnię majstra Sowy z pracownikami. Gdy letni upał nieco zelżał dzieci zaczynały bawić się przed pójściem spać. Po zmroku jedynie ślepy Michał kręcił się po drodze i nawoływał opieszałych mieszkańców do pójścia do łóżek i odpoczynku, a Agata-żebraczka szukała noclegu. Kiedy miejscowi zasypiali, swoje nocne życie rozpoczynała cyganeria, której swawole budziły Franciszkową, spodziewającą się dziecka. Artyści zbiegali do wąwozu, gonili się i prowadzili frywolne rozmowy. Wśród nich znajdowała się Sylwia z Jeremim, którzy szli pod rękę, Flora otulona szalem, Mena z lśniącymi włosami. Paweł ciągnął Izę za wstążkę, którą była obwiązana wokół pasa. Madzia szukała robaków świętojańskich razem z Szymonem i mecenasem, a Klara zachwycała się czystym powietrzem. Razem minęli farę i podążyli do ruin zamczyska na wzgórzu, gdzie spotkali Krystynę i Jerzego. Stamtąd obserwowali pogrążone w śnie miasteczko i jasny księżyc na niebie. Mieszkańcy określali cyganerię mianem oni, a przybysze miejscowych nazywali tamci, co sugeruje wzajemną niechęć i obcość. Jednak te pozornie odmienne światy są od siebie uzależnione ze względu na wzajemne usługi i uprzejmości. Mieszkańcy wypożyczali łodzie, wynajmowali domy, kobiety prały bieliznę i sprzątały [5]. Otrzymane wynagrodzenie stanowiło istotny dochód dzięki, któremu mogli się utrzymać.

Wakacyjne przyjazdy do miasteczka pozwalają cyganerii artystycznej oderwać się od swojego codziennego życia, a także zrzucić odpowiedzialność za swoje czyny. W przeciwieństwie do mieszkańców, przez krótki okres czasu przyjezdni mogą udawać kogoś innego czy też próbować odmienić swój los. Nie muszą podejmować poważnych decyzji i obawiać się konsekwencji [6]. W efekcie są podwójnie wyobcowani, ponieważ odłączyli się od swojego macierzystego środowiska artystycznego, a po drugie zachowują odrębność od grupy, w której zamieszkują. Dla cyganerii miasteczko jest tylko scenerią, a ich życie sezonowym widowiskiem, dlatego odwołują się do motywu gry i teatru, nosząc przebrania i przybierając pozy [7].

Pozostałe opowiadania:

Równość – opowiadanie przedstawia wyobcowanie ślepego Michała w miasteczku, który znajduje pocieszenie w tym, że wszyscy ludzie są równi, ponieważ nie mogą za życia oglądać Boga.

Ślepy– malarz Jeremi na prośbę prałata ma namalować obraz Boga, dlatego szuka inspiracji i natchnienia. Dopiero Michał, ślepiec z miasteczka objaśnia mu, że daremne są jego wysiłki, ponieważ za życia nikt nie wiedział Stwórcy, co sprawia, że pod tym względem wszyscy jesteśmy równi.

Jest w domu – opowiadanie przedstawia przemoc domową jaką doznaje Ludwisiowa za sprawą swojego męża.

Ballada o pięknym dniu – piękna Flora reżyseruje swoje spotkania z Przyjacielem, zmienia dekoracje i suknie podobnie jak w sztuce teatralnej, by ostatecznie zostać przez niego zdradzoną.

Nienawiść – Moszek mści się przy pierwszej nadarzającej się okazji na nowym burmistrzu, który pozbawił go pracy.

Wyspa – opowiadanie porusza problem stosunku artysty do świata.

Szaleństwo – przedstawia historię panny Walentyny, która w młodości darzyła miłością Jana, ale niestety młodzi rozstali się, co spowodowało, że krawcowa zachowywała wobec wszystkich chłodny dystans. Dopiero słowa piosenki śpiewane przez jedną z pracownic, niczym magiczna formuła, uwolniły ją od przeszłości.

Dziwna Rachel – artysta Paweł maluje portret dziewczynki, bawiącej się w ścieku i nie zwraca uwagę, że jest to niebezpieczne dla jej zdrowia.

Szczęście – kupiec Mistig zabiega o względy żony ministra, ponieważ chce uzyskać koncesję na loterię.

Turban i dzika – historia zauroczenia Szymona i Madzi, oparta na nieporozumieniu.

Majowe stadło – historia prawdziwej miłości Anieli i Stasia Pytkowskich. Szczere uczucie jakie ich łączyło, wywołało zazdrość i zawiść wśród mieszkańców wsi.

Sztuka miłosna – opowieść o mecenasie, który lubował się w romansach i nie chciał się pogodzić z tym, że stawał się coraz starszy.

Dniówka – przedstawia remont jaki wykonywali pracownicy zatrudnieni u majstra Sowy.

Eksploracje – ukazuje innowacje artystyczne, które wprowadzała Mena. Przystrajała plenery, zmieniała umeblowanie domu Marty, a także zmieniła jej imię na Sylwia.

Diabeł – przedstawia losy Janka, który nie lubił być nazywany po imieniu, znikał na cały dzień i bawił się w odosobnieniu, a także unikał ludzi. Postrzegany był przez matkę jako diabeł.

Wiersz – siostra Marty, Klara, starała się stworzyć idealny wiersz o dziecku, a jednocześnie odpychała od siebie swojego syna, Piotrusia, ponieważ przeszkadzał jej w pisaniu.

Malwina – tytułowa bohaterka wykazuje ogromne przywiązanie do swojego domu, a tym samym swojej małej ojczyzny.

Może wszystko zgaśnie – obraz środowiska mieszkańców widziany oczyma Krystyny i Jerzego.

Kłamstwo – opowiadanie kończące cały cykl. W trakcie pożegnalnego wieczoru Iza ujawnia wszystkie słabostki i kłamstwa artystów, przyjeżdżających na letni plener do miasteczka.

Wizerunek mieszkańców i artystów, który zaprezentowała Kuncewiczowa w Dwóch księżycach, mocno ze sobą kontrastuje, ponieważ kazimierzanie żyją w ubóstwie i wykonują ciężką pracę, by zapewnić sobie byt. Jednocześnie ich uczucia są szczere i pozbawione sztuczności w przeciwieństwie do artystów, którzy otaczający świat postrzegają jako teatr. Przybierają pozy, przebierają się, używają rekwizytów, udają kogoś kim nie są. Życie obu grup zaprezentowane zostało na tle nadwiślańskiej przyrody oraz niezwykłych zabytków. Całość składa się na wyjątkowy obraz Kazimierza lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku.

Przypisy:

[1] B. Stola, Mój Kazimierz, [w:] Rozmowy z Marią Kuncewiczową, oprac. H. Zaworska, Warszawa 1983, s. 124.
[2] A. Kochańczyk, Kazimierz Marii Kuncewiczowej, „Akcent”, 1997, nr 4, s. 24.
[3] K. Kralkowska-Gątkowska, Maria Kuncewiczowa, [w:] Historia literatury polskiej w dziesięciu tomach, t. VIII, Dwudziestolecie międzywojenne, cz. 2, red. A. Skoczek, Bochnia 2005, s. 122-123.
[4] M. Kuncewiczowa, Dwa księżyce, Warszawa 1977, s. 11.
[5] S. Żak,Maria Kuncewiczowa. Portret współczesnych pisarzy polskich, Warszawa 1973, s. 44.
[6] D. Danek, Zjawisko Kazimierza, „Twórczość” 1961, nr 3, s. 118.
[7] T. Kłak, Legenda Kazimierza w twórczości Marii Kuncewiczowej, [w:] W stronę Kuncewiczowej. Studia i szkice, pod red. W. Wójcika, Katowice 1988, s. 109.

 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Pisarze i poeci polscy

Krzysztof Kamil Baczyński
Gustaw Ehrenberg
Ignacy Krasicki
Józef Ignacy Kraszewski Zygmunt Krasiński
Walery Łoziński
Adam Mickiewicz
Cyprian Kamil Norwid
Antoni Edward Odyniec Bruno Schulz
Lucjan Siemieński
Juliusz Słowacki
Mieczysław Romanowski Kornel Ujejski
Bogdan Zaleski
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Pisarze i poeci zagraniczni

Antoni Czechow
Luigi Pirandello
Walter Scott
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl

dnd, d&d dungeons and dragons
 
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
 
isa, dnd.rpg.info.plwotc, ogl


Copyright © 2006

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie